การใช้เนื้อเยื่อเทียมเสริม และรองปลายจมูก กำลังได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก ในหมู่คนไข้ชาวเอเชีย เพราะลักษณะทางกายวิภาคของจมูกชนเชื้อชาติชาวเอเชีย มีความแตกต่างจากจมูกของชาวตะวันตก จมูกคนเอเชียมีสันจมูกที่ต่ำกว่า มีความกว้างของฐานจมูกมากกว่า ปีกจมูกบานกว่า ลักษณะปลายจมูกที่ใหญ่ และเนื้อเยอะกว่าจมูกชาวตะวันตก การผ่าตัดทางด้านจมูกของคนเอเซีย จึงเป็นในรูปแบบของการเสริมจมูกให้มีสันจมูกที่โด่งขึ้น และปลายจมูกที่พุ่งขึ้น

การใช้เนื้อเยื่อเทียมเสริม

การใช้เนื้อเยื่อเทียมเสริม และรองปลายจมูกในคนไข้ชาวเอเชีย 

มีวัสดุหลายอย่างที่ใช้ในการเสริมสันจมูกและปลายจมูก แบ่งออกเป็น

วัสดุที่ได้จากร่างกายผู้ป่วยเอง
เช่น กระดูกอ่อนที่ผนังกั้นโพรงจมูก กระดูกอ่อนหลังใบหู และกระดูกซี่โครง เป็นต้น


วัสดุที่ได้จากการสังเคราะห์
เช่น Gore-Tex และซิลิโคน (silicone) ซิลิโคนเป็นหนึ่งในวัสดุที่นิยมใช้ในการเสริมจมูกมากที่สุด เพราะสามารถขึ้นรูปได้ง่าย สามารถเสริมสันและปลายจมูกได้ดี โดยไม่ต้องมีแผล ในการเลาะกระดูกอ่อนจากร่างกายของผู้ป่วย แต่ก็มีผลแทรกซ้อนหลายอย่างที่เกิดจากซิลิโคน เช่น แท่งซิลิโคนเบี้ยว การเกิดการหดรั้ง ความตึงทำให้ผิวหนังบริเวณปลายจมูกบางลง การติดเชื้อและแท่งซิลิโคนทะลุ

Chuangsuwanich A. ได้ทำการศึกษาการเสริมจมูกด้วยซิลิคนในผู้ป่วยชาวไทยจำนวน 548 ราย พบว่าอัตราผลแทรกซ้อนจากซิลิโคนที่พบได้ คือ ร้อย 6.5 (เบี้ยวร้อยละ 4.9, ทะลุร้อยละ 0.7, เลือดคั่งร้อยละ 0.5 และอักเสบและติดเชื้อร้อยละ 0.3) ซึ่งการใช้วัสดุสังเคราะห์ เช่น gore-tex และซิลิโคน พบอัตราการเกิดผลแทรกซ้อนมากกว่าการใช้วัสดุจากร่างกายผู้ป่วย แต่ก็อยู่ในเกณฑ์ที่ยอมรับได้ (2).

Tham C.et al. ทำการศึกษาในผู้ป่วยชาวจีน 335 ราย พบอัตราการแทรกซ้อนร้อยละ 7.9 จากการใช้ซิลิโคนเสริมจมูก เหตุผลสำคัญเกิดจากการใส่แท่งซิลิโคนที่ใหญ่เกินไป ไม่เหมาะสมกับร่างกายผู้ป่วย เขาสรุปว่า การเสริมที่มากเกินไป เป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดการติดเชื้อและทะลุของซิลิโคน

มีหลายวิธีในการลดผลแทรกซ้อนของการเสริมซิลิโคน เช่น การรองปลายซิลิโคนด้วยกระดูกอ่อนหลังหู เพื่อให้เกิดปลายจมูกพุ่งได้อย่างปลอดภัย แต่บางครั้ง แม้ว่าจะนำกระดูกอ่อนมารองที่ปลายแท่งซิลิโคนแล้ว ในผู้ป่วยบางรายที่มีผิวหนังบาง อาจมองเห็นขอบของกระดูกอ่อนหลังหูได้ ถ้าขาดการเตรียม และตัดแต่งกระดูกอ่อนหลังหูที่พิถีพิถันพอ

การใช้เนื้อเยื่อเทียมเสริม
ภาพจาก fortune-clinic.com

เนื้อเยื่อเทียม (Acellular Dermal Matrix (ADM)

คือโครงเนื้อเยื่อ( biocompatible scaffold) ที่ผลิตมาจากผิวหนังมนุษย์ หรือผิวหนังสัตว์ เช่น หมู นำมาผ่านกระบวนการเพื่อกำจัดเซลล์ร่างกายของผู้บริจาค และทำการปลอดเชื้อ พัฒนาขึ้นเพื่อใช้ในแผลไฟไหม้แบบลึก แผลอุบัติเหตุที่สูญเสียเนื้อเยื่อผิวหนัง หรือใช้ในการผ่าตัดเสริมสร้าง เช่น การผ่าตัดเสริมสร้างเต้านม เป็นต้น

การศึกษาในสัตว์ทดลองพบว่า เนื้อเยื่อเทียมสามารถจะเป็นโครงสร้างที่เหมาะสม ทำให้เนื้อเยื่อของร่างกายสัตว์ทดลอง สามารถเข้าแทนที่ในโครงเดิมได้ และมีการสร้างคอลลาเจนขึ้นทดแทน สามารถประยุกต์ใช้ในการผ่าตัดเสริมจมูก โดยเสริมสันจมูกทั้งแท่ง หรือใช้หุ้มแท่งซิลิโคนเพื่อลดพังผืดหดรั้ง และการมองเห็นแท่งซิลิโคนที่ชัดเจน โดยการลดการผลิตการสร้างพังผืด

  • Jackson IT.,et al.
    ได้ทำการทดลอง พบว่าไม่มีการติดเชื้อหลังจากติดตามผู้ป่วยเป็นระยะเวลา 6 ถึง 24 เดือน หลังการใช้เนื้อเยื่อเทียม เพื่อแก้ปัญหาความไม่เรียบของผิวสันจมูกในผู้ป่วย 15 ราย
  • Sherris DA.
    ทำการศึกษาในผู้ป่วย 51 รายที่มาผ่าตัดเสริมจมูกและแก้ไขผนังกั้นโพรงจมูกคด โดยการใช้เนื้อเยื่อเทียมร่วมด้วย ไม่พบการติดเชื้อแต่อย่างใด
  • Gryskiewicz JM.,et al.
    ตรวจติดตามผล 2 ปีหลังการใช้เนื้อเยื่อเทียมเสริมสันและปลายจมูกในผู้ป่วย 20 ราย พบว่ามีอัตราการสลายของเนื้อเยื่อเทียมบางส่วนร้อยละ 45 จากผู้ป่วยทั้งหมด

อาจารย์หวานได้ประยุกต์เนื้อเยื่อเทียม ( acellular dermal matrix) มาใช้ในการเสริมปลายจมูกและสันจมูก หุ้มแท่งซิลิโคน และใช้ในการแก้ไขความผิดปกติเล็กน้อยของจมูก( corrected minor nasal deformities)

ประสบการณ์การใช้งาน
ได้มีการประยุกต์ใช้เนื้อเยื่อเทียมในโรงพยาบาลมหาวิทยาลัย และคลินิกเอกชน โดยศัลยแพทย์ตกแต่งและเสริมสร้างใบหน้า 4 ท่าน โดยใช้รูปแบบและเทคนิคการผ่าตัดเดียวกัน ช่วงระยะเวลา

  • ระหว่างวันที่ 1 พฤศจิกายน 2559 ถึงวันที่ 31 ตุลาคม 2560
    จำนวน 192 ราย
  • ช่วงระยะเวลา ระหว่างวันที่ 1 พฤศจิกายน 2560 ถึงวันที่ 31 ตุลาคม 2561
    จำนวน 642 ราย
  • ช่วงระยะเวลา ระหว่างวันที่ 1 พฤศจิกายน 2561 ถึงวันที่ 31 ตุลาคม 2562
    จำนวน 929 ราย

รวมทั้งหมด 1,763 ราย โดยใช้เนื้อเยื่อเทียม MegaDerm® Plus (L&C BIO.,South Korea) สำหรับเสริมรองปลายและเสริมสันจมูก (ใช้ขนาด 1×5 ซม. สำหรับเสริมจมูกทั้งแท่ง รวม 14 ราย)

เทคนิคการผ่าตัด (Surgical techniques)

การใช้เนื้อเยื่อเทียมรองปลายจมูก (Tip augmentation) มีการใช้เนื้อเยื่อเทียมรองปลายจมูก 2 รูปแบบ ดังนี้

  • ใช้เนื้อเยื่อเทียมขนาด 1×1 ซม. มาตัดแต่งเป็นทรงคล้ายรูปโล่ หลังจากตัดแต่งเสร็จ นำเนื้อเยื่อเทียมไปชุบในยาปฏิชีวนะ ก่อนที่จะนำไปรองปลายซิลิโคน หรือเย็บติดกับปลายซิลิโคนโดยใช้ไหมละลาย

การใช้เนื้อเยื่อเทียมเสริม

 

ในผู้ป่วยบางรายที่สันจมูกไม่ได้ต่ำมาก และต้องการเสริมเฉพาะปลายจมูกให้พุ่ง
สามารถใช้เนื้อเยื่อเทียมตัดแต่งรูปโล่ เสริมเฉพาะช่วงปลายจมูกได้ โดยไม่ต้องใช้ซิลิโคน 

………………………………………………….

 

การใช้เนื้อเยื่อเทียมเสริม

ใช้เนื้อเยื่อเทียมขนาด 1×1 ซม. มาตัดแต่งเป็นทรงคล้ายรูปทรงสามเหลี่ยม ทำโดยการตัดเนื้อเยื่อเทียมขนาด 1×1 ซม. ในแนวทะแยงมุม และเย็บติดกันด้วยไหมละลาย เทคนิคนี้ สามารถเพิ่มความหนาของเนื้อเยื่อเทียมขนาด 1×1 ซม. จาก 4 มม. เป็น 6-7 มม. หลังจากนั้น ชุบในยาปฏิชีวนะ และเสริมที่ปลายจมูก การใช้เนื้อเยื่อเทียมรูปทรงนี้ เหมาะกับผู้ป่วยที่มี hump เล็กน้อย หรือผู้ป่วยที่ต้องการการเสริมปลายให้โด่งมาก

การใช้เนื้อเยื่อเทียมเสริม

………………………………………………….

 

การใช้เนื้อเยื่อเทียมเสริมสันและปลายจมูกทั้งแท่ง (Dorsal augmentation)
เนื้อเยื่อเทียมสามารถเสริมสันและปลายจมูกได้ทั้งแท่ง โดยประยุกต์ใช้เนื้อเยื่อเทียมขนาด 1×5 ซม. หนา 4 มม. ออกแบบและเหลา block type หรือใช้แบบ preform สำหรับเสริมสันจมูกบริเวณหัวตา เนื้อเยื่อเทียมจะถูกวางไว้ใต้ชั้นเยื่อหุ้มกระดูก ส่วนตำแหน่งอื่นจะถูกวางไว้ที่ชั้น sub SMAS

การใช้เนื้อเยื่อเทียมเสริม

………………………………………………….

 

การใช้เนื้อเยื่อเทียมหุ้มแท่งซิลิโคน (Camouflage silicone implant)
การใช้เนื้อเยื่อเทียมหุ้มรอบแท่งซิลิโคน จะใช้ในผู้ป่วยที่ผ่าตัดแก้ไขจมูกที่มีผิวหนังบาง โดยประยุกต์ใช้เนื้อเยื่อเทียมขนาด 1×5 ซม. หนา 2-3 มม. ในการหุ้มสันซิลิโคนและใช้เนื้อเยื่อเทียมขนาด 1×1 ซม. ในการรองปลายแท่งซิลิโคน หลังการใช้เนื้อเยื่อเทียมหุ้มแท่งซิลิโคนให้ดูเป็นธรรมชาติมากขึ้น

………………………………………………….

 

การใช้เนื้อเยื่อเทียมแก้ไขความผิดปกติของจมูก (Deformities correction)
เนื้อเยื่อเทียมสามารถประยุกต์ใช้ในการแก้ไขความผิดปกติของจมูกและปลายจมูกโดยสามารถแก้ไขได้ทั้งความผิดปกติโดยกำเนิด หรือความผิดปกติในภายหลังจากอุบัติเหตุ และภายหลังจากการผ่าตัด ตัวอย่างการแก้ไขความผิดปกติแต่กำเนิด เช่น ผู้ป่วยมีปลายจมูกบาง มองเห็นร่องที่ปลายจมูกชัดจากกระดูกอ่อนจมูก สามารถแก้ไขได้ด้วยเนื้อเยื่อเทียมขนาด 1×1 ซม. เนื้อเยื่อเทียมสามารถแก้ไขความผิดปกติของความไม่สมมาตรของรูปทรงปลายและปีกจมูกภายหลังจากการผ่าตัดครั้งก่อน

 

ผลการผ่าตัด

ผู้ป่วยจำนวน 1,763 ราย ได้รับการผ่าตัดเสริมจมูกและรองปลายด้วยเนื้อเยื่อเทียมหรือรองปลายด้วยเนื้อเยื่อเทียมทั้งแท่ง ที่ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ และ ฟอร์จูนคลินิก ทำการผ่าตัดในช่วงระยะเวลา ระหว่างวันที่ 1 พฤศจิกายน 2559 ถึงวันที่ 31 ตุลาคม 2562 ผู้ป่วยที่มารับการตรวจติดตามผล 3 เดือนหลังผ่าตัดร้อยละ 60 และ 6 เดือน ร้อยละ 30 ผู้ป่วยทุกคนทำการผ่าตัดโดยทีมศัลยแพทย์ตกแต่งและเสริมสร้างใบหน้า 4 ท่าน (1 ท่านเป็น อาจารย์มหาวิทยาลัย และอีก 3 ท่านเป็นศัลยแพทย์ตกแต่งและเสริมสร้างใบหน้าในคลินิกเอกชน) โดยใช้เทคนิคการผ่าตัดวิธีเดียวกัน

ภาวะแทรกซ้อน

มีผู้ป่วย 36 รายที่มีภาวะแทรกซ้อน โดยแบ่งเป็น

  • ภาวะแทรกซ้อนที่ไม่รุนแรง
    พบปลายจมูกแดง จำนวน 22 ราย ได้รับการรักษาโดยการฉีดยา ปฏิชีวนะเข้าหลอดเลือด เป็นเวลา 3 วันติดต่อกัน
  • ภาวะแทรกซ้อนรุนแรง
    พบผู้ป่วย 12 คนที่มีการติดเชื้อ รักษาโดยการถอดแท่งซิลิโคนและเนื้อเยื่อเทียมออก และให้ยาปฏิชีวนะเข้าหลอดเลือด เป็นเวลา 3 วันติดต่อกัน มีผู้ป่วยจำนวน 2 รายที่เนื้อเยื่อเทียมสลายหมดในระยะเวลาไม่กี่เดือนหลังผ่าตัด

ในอนาคต มีแนวโน้มที่จะนำ Regenerative medicine มาประยุกต์ใช้ในการสร้างวัสดุและผลิตภัณฑ์ใหม่ ซึ่งอาจจะมีคุณสมบัติในการพัฒนาเซลล์ต้นกำเนิดไปเป็นกระดูกอ่อน ซึ่งจะสามารถช่วยลดการเสื่อมสลายของโครงสร้าง เนื้อเยื่อเทียม และอาจจะมีการใช้วัสดุบางอย่างเพื่อช่วยให้เนื้อเยื่อของผู้ป่วยสามารถผลิตเซลล์ทดแทนการเสื่อมสลายของเนื้อเยื่อเทียมได้

……………………………………………….

เนื้อเยื่อเทียม เป็นทางเลือกใหม่ของวัสดุที่ใช้ในการเสริมปลายจมูก และสันจมูก เหมาะสมสำหรับผู้ป่วยที่ไม่มีกระดูกอ่อนของตนเองจากการผ่าตัดหลายครั้ง หรือไม่ต้องการที่จะใช้ กระดูกอ่อนของตนเอง สามารถประยุกต์ใช้ในการรองปลาย กระดูกอ่อนหรือซิลิโคนให้ปลายจมูก ดูเป็นธรรมชาติ ใช้ได้อย่างปลอดภัย โดยมีความเสี่ยงการติดเชื้อต่ำ ส่วนอัตราการเสื่อมสลาย ยังต้องการศึกษาการต่อเนื่องในอนาคต 

 

เนื้อหาโดย Dodeden.com

สนใจหาข้อมูลและปรึกษาศัลยกรรมได้ที่นี่

โดดเด่น
ศัลยกรรม
webdodeden

 

เรื่องน่าสนใจ